Ponad stuletnie księgi, znikający atrament, specjalistyczny sprzęt i mrówcza praca badaczy. Fundacja Sygnatura – Cyfrowe Archiwum Pokoleń właśnie kończy wyjątkowy projekt ratowania kronik szkolnych z Roszkowa. Efekty zobaczymy 30 września o godz. 18:00 w sali wiejskiej w Roszkowie
O tym, co kryją pożółkłe strony i jak mieszkańcy mogą wziąć udział w tym historycznym śledztwie mówi Jarosław Świdurski – prezesem fundacji i koordynatorem projektu.
Projekt ma bardzo intrygujący tytuł: „Tajemnice z dawnej ławki. Cyfrowe śledztwo”. Brzmi to bardziej jak scenariusz kryminału niż praca w archiwum.
Bo czasami praca historyka bardzo przypomina pracę detektywa! Dostaliśmy w nasze ręce absolutny skarb – oryginalne, rękopiśmienne kroniki szkolne wsi Roszków, obejmujące bardzo burzliwe lata 1878 – 1905 oraz 1920 – 1941. To bezcenne dokumenty, które przetrwały zabór pruski, obie wojny światowe i okres międzywojenny. Problem polega na tym, że czas jest bezlitosny. Papier jest silnie zakwaszony i niezwykle kruchy, a oprawy się rozsypują. Jeśli nic nie zrobimy, za kilkanaście lat te zapiski po prostu fizycznie znikną, a wraz z nimi unikatowa historia wielu tutejszych rodzin.
Postanowiliście więc przenieść je do sieci w postaci cyfrowych kopii?
Dzięki dofinansowaniu ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu „Dziedzictwo społeczne” prowadzonego przez Centrum Archiwistyki Społecznej kupiliśmy specjalistyczny, w pełni bezpieczny dla starych woluminów skaner oraz atestowane pudła bezkwasowe, w których oryginały spoczną na kolejne pokolenia. Wyłączymy księgi z fizycznego użytku, zatrzymując ich niszczenie, a w obieg puścimy ich idealne, cyfrowe kopie.
Kto będzie mógł zobaczyć te zeskanowane dokumenty?
Wszyscy! Jako Fundacja jesteśmy zwolennikami całkowicie otwartego dostępu do wiedzy. Cały opracowany zasób, wszystkie wyostrzone zdjęcia i wpisy, udostępnimy za darmo w Internecie, na ogólnopolskim portalu zbioryspoleczne.pl.
(LINK https://zbioryspoleczne.pl/dokumenty/PL_1246_01_01_001_002 )
Każdy, niezależnie od tego, czy mieszka dziś w gminie Jarocin, w Poznaniu, czy za oceanem, będzie mógł za pomocą zaledwie kilku kliknięć zobaczyć co kryją strony starych kronik i poszukać w nich nazwisk swoich przodków.
Projekt to jednak nie tylko praca przy komputerze. Wyjdziecie też do mieszkańców?
To dla nas najważniejsza, społeczna część całego projektu. Zorganizujemy trzy edycje bezpłatnych, otwartych warsztatów genealogicznych. Nauczymy uczestników od podstaw, jak szukać swoich korzeni i jak samodzielnie korzystać z udostępnionych przez nas portalu zbioryspoleczne.pl kronik. Dlatego korzystając z okazji, gorąco apeluję do czytelników: jeżeli masz przodków z Roszkowa lub okolic, koniecznie zapisz się na nasze warsztaty genealogiczne! To niepowtarzalna okazja, aby przy naszej pomocy odkryć swoją przeszłość, odnaleźć szkolne losy swoich pradziadków na kartach ocalonych kronik i zacząć budować historię własnego rodu.
Czy my również możemy jakoś pomóc Fundacji w tym cyfrowym śledztwie?
Bardzo na to liczymy! Naszym ostatecznym celem jest stworzenie na tym fundamencie „Społecznego Archiwum Ziemi Jarocińskiej”. Gorąco apeluję do wszystkich mieszkańców: zajrzyjcie do starych pudeł na strychach czy zakurzonych szuflad. Jeśli macie przedwojenne zdjęcia ze szkoły, wsi, uroczystości, albo stare dokumenty waszych dziadków – skontaktujcie się z nami. Pomożemy je bezpłatnie zeskanować w najwyższej jakości i zabezpieczyć, a oryginały oczywiście wrócą do Waszych domowych albumów. Razem ratujmy nasze wspólne dziedzictwo!
Trzymamy zatem kciuki za owocne odkrycia! Gdzie można śledzić Wasze postępy i kiedy możemy spodziewać się finału tych prac?
Prace digitalizacyjne już zostały zakończone. O dokładnych terminach warsztatów i sposobie zapisów będziemy na bieżąco informować na naszym profilu na Facebooku (Fundacja Sygnatura Cyfrowe Archiwum Pokoleń) oraz na naszej stronie internetowej.
Natomiast już dzisiaj pragnę gorąco i oficjalnie zaprosić wszystkich mieszkańców na wielki finał naszego cyfrowego śledztwa! Spotykamy się 30 września 2026 r. o godz. 18:00 w sali wiejskiej w Roszkowie. To właśnie wtedy uroczyście podsumujemy projekt i zaprezentujemy efekty naszych odkryć. Co najważniejsze – to właśnie podczas tego spotkania odbędzie się darmowa dystrybucja naszej wyjątkowej, okolicznościowej publikacji wśród mieszkańców Roszkowa. Zarezerwujcie sobie ten wieczór, bo czeka nas mnóstwo wzruszeń i wspaniałej, lokalnej historii!
Projekt „Tajemnice z dawnej ławki. Cyfrowe śledztwo w Kronikach Szkolnych Roszkowa (1878-1905, 1920-1941)”
Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu „Dziedzictwo społeczne” prowadzonego przez Centrum Archiwistyki Społecznej.
